Τελευταία μηνύματα

Σελίδες: [1] 2 3 ... 10

Νέα των Ποντίων / 18ο Φύλλο Εφημερίδας «Ποντιακή Γνώμη»

« Τελευταίο μήνυμα από krometis στις 09 Σεπ 2010, 02:08:33 μμ »

Mηνιαία εφημερίδα ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΓΝΩΜΗ, από τις εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ

Φύλλο Αυγούστου 2010

Εκδηλώσεις / Εκδηλώσεις Πολιτιστικού Συλλόγου Προχώματος ''ΟΔΥΣΣΕΑΣ''

« Τελευταίο μήνυμα από ragan στις 09 Σεπ 2010, 09:56:18 πμ »

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Προχώματος ''ΟΔΥΣΣΕΑΣ'' στο πλαίσιο της πανήγυρης της Ύψωσης του Τίμιου Σταυρού, διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις από τις 10 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2010 στο Πρόχωμα Θεσσαλονίκης.

Πρόγραμμα:

Παρασκευή 10 Σεπτεμβρίου,

* 20:00 Θέατρο με μαριονέτες για παιδιά, ''Η Κόρη του Μυλωνά'' του Γκράχαμ Γκριμ.

Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου,

* 21:00 Ποντιακό γλέντι σε συνεργασία με την Ποδοσφαιρική Ομάδα Προχώματος ''ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ'', στο δημοτικό σχολείο Προχώματος. Παίρνουν μέρος οι καλλιτέχνες : Χρήστος Παπαδόπουλος και Στάθης Παυλίδης στο τραγούδι, Θόδωρος Βεροιώτης και Λεωνίδας Τεκτονίδης στη λύρα και Κώστας Σιώπης στο κλαρίνο.

Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου,

* 21:00 Ποντιακό γλέντι με τους Χρήστο Παπαδόπουλο και Μ. Αβραμίδη στο πολιτιστικό κέντρο.

Δευτέρα 13 Σεπτεμβρίου,

* 17:00 Ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ βετεράνων Προχώματος και βετεράνων του ΠΑΟΚ Θεσσαλονίκης.

* 18:30 Μέγας Εσπερινός και περιφορά της εικόνας της Ύψωσης του Τίμιου Σταυρού με τη συνοδεία της μπάντας της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης.

* 21:00 Παραδοσιακοί χοροί στο χώρο του πολιτιστικού κέντρου. Παράλληλα θα παρατεθεί γεύμα στο προαύλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου στους Βετεράνους του ΠΑΟΚ και την μπάντα της Αστυνομίας.

Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου,

* 17:30 Φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ της Ποδοσφαιρικής Ομάδας Προχώματος ''ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ'' και του Άρη Αθύρων.

* 19:30 Θεατρική παράσταση από τη θεατρική ομάδα του συλλόγου με το έργο των Πρετεντέρη-Γιαλαμά, ''Η Κόμισσα της Φάμπρικας'' στο πολιτιστικό κέντρο του χωριού.

Πηγή: e-radioakrites news

Στίχοι / Με τι μάτια τώρα πια (Αριστείδης Βασιλειάδης)

« Τελευταίο μήνυμα από sacis99 στις 09 Σεπ 2010, 09:33:23 πμ »

Βιάστηκες μητέρα να πεθάνεις.
Δεν λέω, είχες αρρωστήσει από φασισμό
κι ήταν λίγο το ψωμί έλειπα κι εγώ στην εξορία
ήτανε λίγος ο ύπνος κι ατέλειωτες οι νύχτες
μα πάλι ποιος ο λόγος να απελπιστείς προτού να κλείσεις
τα εξηντατέσσερα
μπορούσες να ‘σφιγγες τα δόντια
έστω κι αυτά τα ψεύτικα τα χρυσά σου δόντια
μπορούσες ν’ αρπαζόσουνα από ‘να φύλλο πράσινο
απ’ τα γυμνά κλαδιά
απ’ τον κορμό
μα ναι το ξέρω
γλιστράν τα χέρια κι ο κορμός του χρόνου δεν έχει φλούδα
να πιαστείς
όμως εσύ να τα ‘μπηγες τα νύχια
και να τραβούσες έτσι πεντέξι-δέκα χρόνια
σαν τους μισοπνιγμένους που τους τραβάει ο χείμαρρος
κολλημένους στο δοκάρι του γκρεμισμένου τους σπιτιού.
Τι βαραίνουν δέκα χρόνια για να με ξαναδείς
να ξαναδείς ειρηνικότερες ημέρες και να πας
στο παιδικό σου σπίτι με τον φράχτη πνιγμένο ν στα λουλούδια
να ζήσεις μες στη δίκαιη γαλήνη
ακούγοντας τον πόλεμο
σαν τον απόμακρο αχό του καταρράχτη
να ‘χεις μια στέγη σίγουρη σαν άστρο
να χωράει το σπίτι μας την καρδιά των ανθρώπων
κι από τη μέσα κάμαρα-
όμως εσύ μητέρα βιάστηκες πολύ
και τώρα με τι χέρια να ‘ρθεις και να μ’ αγγίξεις μέσ’
από τη σίτα*
με τι πόδια να ζυγώσεις εδώ που ‘χω τριγύρω μου τις πέ-
τρες σιγουρεμένες σαν ντουβάρια φυλακής
με τι μάτια τώρα πια να δεις πως μέσα δω χωράει
όλη η καρδιά του αυριανού μας κόσμου
τσαλαπατημένη
κι από τον δίπλα θάλαμο ποτίζει η θλίψη
σαν υγρασία σάπιου χόρτου.

Νέα των Ποντίων / Οδοιπορικό - προσκύνημα στον Πόντο 10-20 Αυγούστου 2010

« Τελευταίο μήνυμα από ragan στις 08 Σεπ 2010, 10:08:25 πμ »

Μοναδικές είναι οι στιγμές που έζησαν όσοι είχαν την τύχη να λάβουν μέρος στο Οδοιπορικό – Προσκύνημα στον Πόντο, που οργάνωσε η Ένωση Ποντίων Πιερίας από 10 έως 20 Αυγούστου 2010.

Χαράματα 10ης Αυγούστου ένα λεωφορείο γεμάτο από Πόντιους, στην πλειοψηφία τους, ξεκίνησε από την Κατερίνη με προορισμό τις αλησμόνητες Πατρίδες στον Πόντο. Στην αποστολή συμμετέχουν τα μέλη του Δ.Σ του Συλλόγου η Πρόεδρος Ζαιρα Λαζαρίδου, ως αρχηγός, η Γραμματέας Καλλιόπη Καμπερίδου και ο Υπεύθυνος Τύπου Χαράλαμπος Αργυρόπουλος. Την αποστολή συνοδεύει, ως λυράρης, ο Φιλόλογος καθηγητής Νίκος Αποστολίδης.

Όλοι κρύβουν μέσα τους τη λαχτάρα και την αγωνία να πατήσουν προγονικά χώματα, να ανακαλύψουν προγονικές εστίες, να συναντήσουν την ζώσα ιστορία, να βρουν απαντήσεις σε αναπάντητα, έως τώρα, ερωτήματα και ,το κυριότερο, να είναι παρόντες , μάρτυρες και συνεργοί στο μεγάλο, ιστορικό γεγονός της επαναλειτουργίας της Μονής Παναγίας Σουμελά.

Κανείς ,όμως, δεν είναι υποψιασμένος για το τι επρόκειτο να ακολουθήσει. Κανείς δεν φανταζόταν το μέγεθος, το πάθος , την ποικιλία και την ένταση με την οποία θα βίωνε συναισθήματα και καταστάσεις σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού. Συγκίνηση, δέος, υπερηφάνεια, οργή, χαρά, λύπη είναι το εκρηκτικό μείγμα των συναισθημάτων που σημάδεψαν τις ψυχές όλων, αν και η περιγραφή σίγουρα τα αδικεί.

1η μέρα: Μετά από ένα μακρύ και κουραστικό ταξίδι, μετά την πρώτη στάση έξω από τη Ραιδεστό, όπου δοκιμάζουμε τα νόστιμα σουτζουκάκια και το βουβαλίσιο γιαούρτη, περνάμε από Κωνσταντινούπολη και, αφού διασχίσαμε την κρεμαστή γέφυρα του Βοσπόρου, το λεωφορείο φτάνει αργά το βράδυ στο Μπολού (BOLU).

2η μέρα: Ξεκούραστοι και ευδιάθετοι ξεκινάμε με προορισμό τη Φάτσα. Διασχίζουμε τις Ποντιακές Άλπεις με την πυκνή και πλούσια βλάστηση. Το τοπίο θυμίζει έντονα τα χιλιοτραγουδισμένα Παρχάρια των παιδικών αφηγήσεων. Στο πρώτο ξέφωτο το λεωφορείο σταματά. Σχηματίζεται αμέσως ο κύκλος, η λύρα πλημμυρίζει τις πλαγιές και τις κορυφές των βουνών με τους ήχους της και στήνεται ο χορός.

Σίγουρα, κάποιοι εκεί στα Παρχάρια μας άκουγαν και χαίρονταν μαζί μας.

Το Προσκύνημα μόλις άρχιζε!!!

Συνεχίζουμε με επόμενη στάση την Κασταμονή, πόλη καταγωγής των Κομνηνών. Επίσκεψη στο Μουσείο με τα Ελληνικά εκθέματα και με την αίσθηση που νοιώθει κάποιος όταν του πουλάνε αυτά που του έκλεψαν.

Επόμενος σταθμός η Σινώπη, όπου σώζονται ολόκληρες γειτονιές με καλοδιατηρημένα Ελληνικά σπίτια. Φυσικά, επισκεπτόμαστε το μνημείο του κυνικού Φιλοσόφου Διογένη, το οποίο βρίσκεται σε περίοπτη θέση στην πόλη της Σινώπης χωρίς βέβαια καμία αναφορά για την καταγωγή ή την ιστορία του. Η δεύτερη μέρα τελειώνει με την άφιξή μας, αργά το βράδυ, στη Φάτσα.

3η μέρα: Ξεκινάμε για την Σαμψούντα (Αμισό). Η ξενάγηση στη σύγχρονη πλέον πόλη της Τουρκίας, επιφυλάσσει ευχάριστες εκπλήξεις. Γραφικά σοκάκια με πανέμορφα καλοδιατηρημένα Ελληνικά σπίτια, δημόσιες υπηρεσίες και τράπεζες στεγασμένες σε αρχοντικά σπίτια Ποντίων μας προξενούν μια οικειότητα με την πόλη και μια αίσθηση ότι περπατάμε σε χώρο γνώριμο.

Εκεί σώζεται, έως σήμερα, και το εργοστάσιο καπνού όπου στις 8 Μαΐου του 1921 οι στρατιώτες του Κεμάλ συλλαμβάνουν τους Έλληνες εργάτες για να αρχίσει το μακρύ ταξίδι της εξορίας και της εξόντωσής τους. Ανάμεσά τους ο Θεόφιλος Χαλκίδης, παππούς της Αθηνάς Καραμανίδου, που συμμετέχει στην αποστολή.

Ανηφορίζοντας τους δρόμους της Σαμψούντας συναντάμε τον Αχμέτ Ένας καλοσυνάτος γέροντας που αντιλαμβάνεται ότι είμαστε Έλληνες και σπεύδει να μας χαιρετήσει με άψογα ποντιακά. Μας κερνά κρύο νερό και μας ακολουθεί σε αρκετή απόσταση, όπως κάποιος που θέλει να καθυστερήσει τον αποχωρισμό με τους συγγενείς του.

Επιστρέφουμε στη Φάτσα. Στο μεταξύ πολλοί, με τη βοήθεια του ξεναγού, φεύγουν κατά ομάδες προς αναζήτηση των χωριών και των προγονικών εστιών. Κάποιοι στέκονται τυχεροί. Ανάμεσά τους ο Γ. Ασλανίδης, η Μάρω Ελευθεριάδου-Κορομήλη και ο Ν. Ελευθεριάδης. Επιστρέφουν κρατώντας λίγο χώμα, μια πέτρα ή ένα αγριολούλουδο. Ό,τι διασώθηκε για να τους θυμίζει τη συγκλονιστική συνάντηση με τις ρίζες. Μοιράζονται μαζί μας τη συγκίνησή τους και γινόμαστε όλοι κοινωνοί των συναισθημάτων τους.

4η μέρα: 13 Αυγούστου. Αναχώρηση για Ορντού (Κοτύωρα). Μια πανέμορφη πόλη, κτισμένη πάνω στη θάλασσα και με έμβλημά της τα φουντούκια και τα "χαμψία" που απεικονίζονται σε ειδικό μνημείο στο κέντρο της πόλης.

Επισκεπτόμαστε το ναό της Υπαπαντής, που λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο, και συνεχίζουμε για Κερασούντα. Μια εξίσου όμορφη παραθαλάσσια πόλη με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, διαμορφωμένη πλέον σε μουσείο, να δεσπόζει στο χώρο αγναντεύοντας τη Μαύρη Θάλασσα. Συνεχίζουμε για Τραπεζούντα και κατευθυνόμαστε κατευθείαν για το Μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά γιατί γνωρίζουμε ότι ανήμερα της γιορτής Της η πρόσβαση θα είναι δύσκολη. Περνάμε από τη Ματσούκα και αρχίζουμε την ανάβαση.

Δεξιά και αριστερά του δρόμου απόκρημνες πλαγιές καταπράσινες από έλατα. Στη βάση του βράχου, σε όλη τη διαδρομή, ρέει ο Πυξίτης ποταμός. Για χρόνια τώρα, με τα καθαρά αφρίζοντα νερά του, βρίσκεται εκεί, πιστός στο καθήκον να δείχνει το δρόμο στους ταπεινούς προσκυνητές. Κατεβαίνουμε από το λεωφορείο, φτάνουμε με τα "ντολμούζ" στα μισά του βουνού και για το υπόλοιπο συνεχίζουμε να ανηφορίζουμε με τα πόδια.

Μπροστά ο λυράρης μας και πίσω εμείς, με τους ήχους της λύρας ακολουθούμε το δύσβατο μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή όπου είναι το σπίτι της Κυράς της Σουμελιώτισας. Οι στιγμές μοναδικές, η συγκίνηση μεγάλη αλλά ταυτόχρονα και μια ψυχική ανάταση. Ίσως είναι από την αίσθηση ότι εκπληρώνουμε κάποιο ανομολόγητο τάμα. Στην κορυφή μας περιμένει μια δημοσιογράφος η οποία, έκπληκτη από το θέαμα, σπεύδει να ρωτήσει τι συμβαίνει. Την επομένη η εφημερίδα «Χουριέτ» έχει πρωτοσέλιδο εκτενές ρεπορτάζ για τους προσκυνητές της Κατερίνης.

Το Μοναστήρι, όπως περιμέναμε άλλωστε, κατεστραμμένο και βανδαλισμένο. Προσπαθούμε ν’ ανάψουμε ένα κερί αλά το άγρυπνο μάτι του Τούρκου φύλακα μας προσγειώνει. Ήδη κρατάει στα χέρια του μια σακούλα με κεριά που έσβησε και μάζεψε από διάφορα μέρη των βράχων. Υπάρχει όμως και άλλος τρόπος να τιμήσει κανείς τους νεκρούς του. Αφού δεν μπορούμε να ανάψουμε κερί στήνουμε το χορό εκεί πάνω στην Παναγία τη Σουμελιώτισσα.

Ο ήχος της λύρας αντικαθιστά τους ψαλμούς. Ίσως αυτό να ήταν το καλύτερο μνημόσυνο. Στην επιστροφή γίνεται η απαραίτητη στάση "ση Τρίχας το γεφύρι" το χιλιοτραγουδισμένο από τη λαΐκή μούσα, χορταριασμένο πλέον, γεφύρι. Το αποχαιρετούμε πάλι με τους ήχους της λύρας και τους στίχους του ομώνυμου τραγουδιού.

5η μέρα: Η πέμπτη μέρα είναι αφιερωμένη στην περιήγηση της Τραπεζούντας. Το Φροντιστήριο, το αρχοντικό του Καπαγιαννίδη το οποίο σήμερα αναφέρεται ως κατοικία του Κεμάλ, το σπίτι του Θεοφύλακτου, ο Ναός της Αγίας Σοφίας είναι μερικά από τα σωζόμενα δείγματα που αποδεικνύουν το μεγαλείο του Ποντιακού Ελληνισμού.

Εξάλλου σε κάθε γωνιά της πόλης υπάρχει κάτι που θυμίζει Ελλάδα. Για τον υπόλοιπο χρόνο, το πρόγραμμα προβλέπει επίσκεψη στα ελληνικά χωριά της περιοχής του Όφεως (Τσάικαρα, Ουζούν Γκιόλ), όπου συναντάμε πολλούς Ποντιόφωνους της περιοχής με τα γελαστά πρόσωπα, τη φιλόξενη διάθεση και το βλέμμα που παραπέμπει σε διάφορους συνειρμούς και συμπεράσματα.

6η μέρα: 15 Αυγούστου. Η κορυφαία στιγμή του οδοιπορικού μας ήταν ανήμερα της Παναγίας, Ξεκινήσαμε από το ξενοδοχείο της Τραπεζούντας υπό καταρρακτώδη βροχή αλλά με την απόφαση να φτάσουμε στο Μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά πάση θυσία. Φτάνοντας στο Μοναστήρι σε υψόμετρο 1600 μ., ως εκ θαύματος, συναντήσαμε έναν καταγάλανο ουρανό.

Εκεί συναντήσαμε Πόντιους και μη Πόντιους από όλα τα μέρη της Ελλάδας με πρόσωπα φωτεινά και μάτια υγρά, και ανάμεσά τους αρκετούς Μουσουλμάνους και Ποντιόφωνους της περιοχής που πήγαν να προσκυνήσουν και αυτοί «Τεμέτερον την Παναΐα την Τρανέσα, όπως την αποκάλεσε και ο Πατριάρχης.

Μέσα σε κλίμα κατάνυξης και μυσταγωγίας ξεκίνησε η Θεία Λειτουργία Πρόσωπα βουβά, μάτια δακρυσμένα και ένα κερί στο χέρι όλων ήταν το σκηνικό που συνόδευε τους ψαλμούς του Οικουμενικού Πατριάρχη. Για 88 ολόκληρα χρόνια στο Καθαγιασμένο βουνό επικρατούσε μια απόλυτη σιωπή η οποία "εσπαγε" μόνο από το θρόισμα των φύλλων των δένδρων και το κελάρυσμα των νερών του Δαφνοπόταμου.

Όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης, εμφανώς συγκινημένος, εκφώνησε τον εμπνευσμένο Πανηγυρικό της ημέρας, χρησιμοποιώντας στοίχους από γνωστά Ποντιακά παραδοσιακά τραγούδια, λύγισαν και οι ποιο ψύχραιμοι που με δυσκολία έπνιγαν τον κόμπο στο λαιμό τους.

Η λαμπρή Τελετή έκλεισε με τον καλύτερο τρόπο όταν ακούστηκε ο ήχος της λύρας , οι πλαγιές και τα δάση της Παναγίας Σουμελά πλημμύρισαν από τους ήχους της και η φωνή του Μητροπολίτη Δράμας Παύλου δόνησε τις καρδιές όλων μας.

Μετά το τέλος της Λειτουργίας η λύρα "πήρε φωτιά". Ο λυράρης μας Νίκος Αποστολίδης έδωσε το σύνθημα. Σχηματίσθηκε ένας μεγάλος κύκλος όπου όλοι γίναμε ένα σώμα. Προσκυνητές από όλα τα μέρη του κόσμου έσφιξαν τα χέρια υπό τις μελωδίες της λύρας αποχαιρετώντας όλους εκείνους που, από ψηλά, καμάρωναν τα παιδιά τους.

7η μέρα: Αναχώρηση για Καππαδοκία. Μετά από ένα μακρύ ταξίδι φθάνουμε στην καρδιά της Καππαδοκίας το Προκόπιο. Προηγουμένως κάνουμε μια στάση στο Νιξάρ (Νεοκαισάρεια) που είναι τόπος καταγωγής πολλών από τα μέλη της μεγάλης παρέας μας

8η μέρα: Περιήγηση στην κοιλάδα της Ιχλάρας (Περίστρεμμα) με τις αναρίθμητες λαξευμένες εκκλησίες και κατοικίες μοναχών, επίσκεψη στο ναό του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και στην υπόγεια πόλη της Μαλακοπής. Οι πιο τολμηροί αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν τα περίφημα αερόστατα για να δουν την περιοχή από ψηλά.

9η μέρα: Προσκύνημα στην οικία που έζησε και στη λαξευτή εκκλησία που έκτισε με τα χέρια του ο Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος, στο υπαίθριο μουσείο Γκιόρεμε (Κόραμα) με τις μοναδικές λαξευμένες εκκλησίες και Μοναστήρια, και στη συνέχεια, επίσκεψη στην υπόγεια εκκλησία, στην πατρίδα του Μεγάλου Βασιλείου στην Καισάρεια. Πολλοί βρίσκουν την ευκαιρία να προμηθευτούν τα φημισμένα καραμανλίδικα λουκάνικα και τους παστουρμάδες.

10η μέρα: Αναχωρούμε, μέσω Άγκυρας και Εσκί Σεχίρ, για την Προύσα. Μετά την απαραίτητη στάση στη σκεπαστή αγορά, όπου γίνονται ανάρπαστα τα φημισμένα μεταξωτά, τα μπουρνούζια και οι πετσέτες, τελειώνουμε την περιήγησή μας με την επίσκεψη στον τάφο του Καραγκιόζη.

11η μέρα: Αρχίζει το ταξίδι της επιστροφής. Από την Λάμψακο διασχίζουμε τα στενά των Δαρδανελίων και περνάμε απέναντι στην Καλλίπολη, γενέτειρα της Σοφίας Βέμπο. Με τις μνήμες αναβαπτισμένες στις εικόνες, τα χρώματα και τις μυρωδιές του Πόντου φτάνουμε αργά το βράδυ στην Κατερίνη.

Στην πλατεία Ηρώων στήνεται ο τελευταίος χορός. Ο ήχος της λύρας απλώνεται στους δρόμους της Κατερίνης στέλνοντας το μήνυμα: «Η Ρωμανία, κι αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλο»

Σίγουρα είναι ευλογημένοι όσοι είχαν την ευκαιρία να ζήσουν την περιπέτεια αυτού του ταξιδιού και να αποκομίσουν τις μοναδικές εμπειρίες και τα πλούσια συναισθήματα που τόσο γενναιόδωρα χαρίζει η γη του Πόντου.

Η Ένωση Ποντίων Πιερίας δεσμεύεται να συνεχίσει να οργανώνει τέτοια ταξίδια και για τα επόμενα χρόνια δίνοντας την ευκαιρία, κυρίως στα νέα παιδιά, να γνωρίσουν να μάθουν και να διδαχθούν από την πλούσια ιστορία του Πόντου.

Ευχαριστούμε τον ξεναγό μας Ερχάν για την άριστη ξενάγηση και τις πολύτιμες πληροφορίες του, τον οδηγό μας Ιορδάνη Τσιτακίδη, για την ηρεμία του, την ανοχή του και κυρίως, για την ασφαλή μεταφορά μας και το Πρακτορείο VELONIS TOYRS για το πλούσιο πρόγραμμα και την επιλογή των άριστων καταλυμάτων και υπηρεσιών που μας πρόσφερε. Επίσης ευχαριστούμε όλους τους μη πόντιους που συμμετείχαν σ’ αυτό το οδοιπορικό και μοιράστηκαν μαζί μας όλες τις ιδιαίτερες στιγμές και τη συγκίνηση του ταξιδιού

Κατερίνη 1-9-2010

Το ΔΣ
ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΠΙΕΡΙΑΣ
Πιερικοί Αντίλαλοι

Η ιστορία του Πόντου / Απ: Η εμφάνιση του τουρκικού εθνικισμού και οι γενοκτονίες των χριστιανικών λαών

« Τελευταίο μήνυμα από krometis στις 08 Σεπ 2010, 09:57:45 πμ »

Το κεμαλικό κίνημα

Στις 19 Μαΐου 1919, ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά, ο οποίος αργότερα θα μετονομασθεί Ατατούρκ (δηλαδή πατέρας των Τούρκων), αποβιβάστηκε, με την υποστήριξη των Βρετανών, στη Σαμψούντα για να επιβάλλει την τάξη στην περιοχή[57]. Παρότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Σε τηλεγράφημά του στο διοικητή του 15ου Σώματος του Ερζερούμ έγραφε ότι η κατάσταση στη Σαμψούντα ήταν τόσο ανησυχητική (σ.τ.σ. λόγω του ποντιακού αντάρτικου), που θα μπορούσε να έχει θλιβερές συνέπειες. Τηλεγράφησε ότι για την αντιμετώπιση του προβλήματος θα παρέμενε εκεί.[58] Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι ιδεολογικές του κατευθύνσεις ήταν διαφορετικές και από τους Οθωμανούς και από τους παντουρκιστές. Ο Κεμάλ δεν ανεχόταν την ύπαρξη μιας πολυενικής χώρας, ούτε όμως και την παντουρκιστική φαντασίωση. Στόχευε στη μετατροπή της Μικράς Ασίας σε τουρκική πατρίδα, όπου δεν θα υπήρχε χώρος για καμιά άλλη εθνική εκδοχή. [59] Για το ιδεολογικό εγχείρημα του κεμαλισμού, έχει ενδιαφέρον να παρακολουθηθεί η έννοια “πατρίδα” και ο όρος που την εξέφραζε. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα δεν υπήρχε λέξη που να σημαίνει πατρίδα με τη δυτική έννοια του όρου. Σε χρήση βρίσκονταν δύο αραβικές λέξεις, η vatan, που σήμαινε ο τόπος γέννησης και η λέξη millet, που δήλωνε τη θρησκευτική κοινότητα. Ο κεμαλικός όρος για την πατρίδα θα γίνει πλέον η άγνωστη μέχρι τότε, τουρκική λέξη yiurt, που σημαίνει το αντίσκηνο των νομάδων.

Ο Κεμάλ Ατατούρκ, με τη συνεργασία ληστρικών συμμοριών, θρησκευτικών ηγετών (ουλεμάδων) και κουρδικών ομάδων που είχαν πρωτοστατήσει στη γενοκτονία των Αρμενίων, άρχισε τη συγκρότηση στρατού και εθνοσυνέλευσης, η οποία είχε ως έδρα τη Σεβάστεια. Ο Τούρκος ιστορικός Τανέρ Ακσάμ (Tαner Aksam) υποστηρίζει ότι η κοινωνική και ιδεολογική βάση του κινήματός του Κεμάλ διαμορφώθηκε από την κοινή εμπειρία ομάδων και ατόμων, που είχαν συμμετάσχει στο έγκλημα της γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών κατά τη διάρκεια του Πολέμου.[60]

Στα καθήκοντα αυτού του κεμαλικού στρατού συμπεριλαμβανόταν η εξόντωση των Ελλήνων ανταρτών του Πόντου και η καταστολή της κουρδικής εξέγερσης στο Κοτς Γκρι, ανάμεσα στη Σεβάστεια και στο Ερζιγκιάν. Δύο στρατιές του στρατού αυτού επιφορτίστηκαν με την αντιμετώπιση των Ποντίων ανταρτών.[61] Το κεμαλικό κίνημα χαρακτηριζόταν από ένα φανατικό, επιθετικό και επεκτατικό εθνικισμό. Ο Κεμάλ ήταν ο εκφραστής της οθωμανικής γραφειοκρατίας και των στρατοκρατών, οι οποίοι διαφωνούσαν με την επίλυση του εθνικού προβλήματος με βάση τα δικαιώματα των εθνοτήτων.[62] Τα χαρακτηριστικά του κεμαλικού κινήματος ήταν η τυραννία και η εκμετάλλευση. Ο φιλοναζισμός και άλλες αντίστοιχες ιδεολογίες υπήρξαν η νομοτέλεια του κεμαλισμού.[63]

Η μεγαλύτερη πολιτική επιτυχία του Κεμάλ υπήρξε η προσέγγιση με τους σοβιετικούς. Οι κοινοί αντίπαλοι, που ήταν οι δυτικές χώρες, συνδυασμένες με τις θετικές εκτιμήσεις του Λένιν για τους νεότουρκους, οδήγησαν στη σωτήρια για τους κεμαλικούς συμμαχία. Οι σοβιετικοί ιστορικοί γράφουν για τη βοήθεια που δόθηκε στους Τούρκους εθνικιστές: «Πριν ακόμα υπογραφεί το (τουρκοσοβιετικό ) σύμφωνο της Μόσχας (σ.τ.σ. 26 Απριλίου 1921), η σοβιετική κυβέρνηση είχε αρχίσει να βοηθάει τον τουρκικό λαό. Αργότερα η βοήθεια αυξήθηκε και πλάτυνε, παρ’ όλο που η ίδια η Σοβιετική χώρα δοκίμαζε τεράστιες στερήσεις. Η σοβιετική κυβέρνηση, έδωσε στον τουρκικό λαό δωρεάν πάνω από 10 εκατομμύρια χρυσά ρούβλια, σημαντικές ποσότητες από όπλα, πυρομαχικά κ.λπ. Η ανιδιοτελής σοβιετική ενίσχυση βοήθησε την Τουρκία να συγκεντρώσει δυνάμεις, να οργανώσει τακτικό στρατό και να ανακόψει την επίθεση των Άγγλων και Ελλήνων εισβολέων.»[64]

Κώδικας: [Επιλογή]

[1]       Χρήστος Σαμουηλίδης, Το χρονικό του Καρς, Αθήνα, εκδ. Γκοβόστη, σελ. 74.
[2]       Ευάγγελος Μ. Ηλιάδης, Νέος Καύκασος. Ιστορική αναδρομή, Αθήνα, 1989, σελ. 60-61.
[3]       Χρήστος Σαμουηλίδης, ό.π., σελ. 74.
[4]       Ευάγγελος Μ. Ηλιάδης, ό.π., σελ. 69.
[5]       Χριστόφορος Τσέρτικ, Στις επάλξεις του Καρς, Λάρισα, 1985, σελ. 92, 101. Στοιχεία υπάρχουν στο Στυλιανός Β. Μαυρογένης, Το Κυβερνείον Καρς του Αντικαυκάσου, Θεσσαλονίκη, εκδ. Ευξεινος Λέσχη, 1963.
[6]       Ισ. Λαυρεντίδης, “Μετοικεσία Καυκασίων 1895-1907″, Αρχείον Πόντου, τόμ. 31ος, σελ. 425.
[7]       Στυλιανός Β. Μαυρογένης, ό.π., σελ. 206, Γεώργιος Γρ. Γρηγοριάδης, Ο Πόντος και το Καρς, Αθήνα, 1973, σελ. 132.
[8]       Χριστόφορος Τσέρτικ, ό.π., σελ. 80, 96-100.
[9]       Χριστόφορος Τσέρτικ, ό.π., σελ. 100.
[10]     Θεολόγος Γ. Παναγιωτίδης, ό.π., σελ. 29. 
[11]     Για τα γεγονότα βλ.:Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ, Παγκόσμια Ιστορία, τόμ. Η1Η2, Αθήνα, εκδ. Μέλισσα, Β. Ι. Λένιν, Η επαναστατική φρασεολογία, Αθήνα, εκδ. Χρόνος, 1974.
[12]     Αχιλλέας Ανθεμίδης, “Οι διωγμοί των Ελλήνων είχαν εξελιχθεί σε γενοκτονία”, εφημ. Ποντιακά Νέα, Θεσσαλονίκη, 29-5-89.
[13]     Edvard Karr, Boltzevitseskaya Revolioutsiya 1917-1924 (Μπολσεβικική Επανάσταση 1917-1923), τόμ. 1, Μόσχα, εκδ. Ρrogress, 1990, σελ. 451.
[14]     Aλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 430, Ισαάκ Λαυρεντίδης, ό.π., σελ. 24, “Aπό την ζωήν των προσφύγων”, περ. Οι Κομνηνοί, Τραπεζούντα, αριθ. 3, 18 Ιουνίου 1916, σελ. 38.
[15]     Σάββας Ι. Κανταρτζής, Νίκη χωρίς ρομφαία, Κατερίνη, 1976, σελ. 533.
[16]     Αρχείο ΚΜΣ, μαρτυρία Αναστάσιου Παπαδόπουλου, 20-2-63.
[17]     Ισαάκ Λαυρεντίδης , ό.π., σελ. 24.
[18]     Θεολόγος Παναγιωτίδης, ό.π., σελ. 24.
[19]     ΑΥΕ, 1919, Α/5/VI, A/VI.
[20]     ΑΥΕ, 1919, Α/5/VI.
[21]     “Εκκλησις της αρμενικής Βουλής προς τας Βουλάς των Δυνάμεων”, εφημ. Ελεύθερος Πόντος, αριθμ. 18, 14 Αυγούστου 1919 σελ. 2.
[22]     Αλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 465. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΕ, σελ. 112.
[23]      (“Nicholas Cheimonas”, Greek Painting 1832-1922, Αθήνα, εκδ. National Bank of Greece, χ.χ., σελ. 41.)
[24]     Θεολόγος Γ. Παναγιωτίδης, ό.π., σελ. 24.
[25]     ΑΥΕ, 1919, Α/5/ΧΙΙ Πόντος, αριθ. πρ. 223.
[26]     ΑΥΕ, 1919, Α/5/ΧΙΙ Πόντος, αριθ. πρ. 1560.
[27]     ΑΥΕ, 1919, Α/5/ΧΙΙ Πόντος, αριθ. πρ. 643.
[28]     Paul Dumont, Mustafa Kemal, Βρυξέλλες, εκδ. Edition Complexe, 1983,σ. 19-21.
[29]     Διαμαντής Λαζαρίδης, “Ο οπλαρχηγός Σάββας Ι. Παπαδόπουλος (Χατζίκας Τάραλης)”,  Αρχείον Πόντου, τομ. 45, σελ. 66-78.
[30]     Paul Dumont, ό.π., σελ. 21.
[31]     Χάρης Τσιρκινίδης, Επιτέλους τους ξεριζώσαμε, Θεσσαλονίκη, εκδ. Παναγία Σουμελά,1993, σελ. 108-109.
[32]     Χάρης Τσιρκινίδης, ό.π., σελ. 111.
[33]     Μιχ. Χρ. Αιλιανός, ό.π., σελ. 85-90.
[34]     Μιχ. Χρ. Αιλιανός, ό.π., σελ. 85-90.
[35]     K. Γ. Κωνσταντινίδης, Πραγματεία περί Πόντου, Αθήνα, εκδ. Διονυσίου Νότη Καραβία, χ.χ., 19.
[36]     Οδ. Λαμψίδης, “Τρία σημεία της Δημοκρατίας του Πόντου”, Αρχείον Πόντου, τόμ. 40, σελ. 243.
[37]     Ελευθέριος Παυλίδης, ό.π., σελ. 95.
[38]     Αλέξης Aλεξανδρής, “Η ανάπτυξη του εθνικού πνεύματος των Ελλήνων του Πόντου 1918-1922: Ελληνική εξωτερική πολιτική και τουρκική αντίδραση”, Μελετήματα γύρω από τον Βενιζέλο και την εποχή του, επιμ. Θάνου Βερέμη και Οδυσσέα Δημητρακόπουλου, Αθήνα, εκδ. Φιλιππότη, 1980, σελ. 432.
[39]     “Νίκος Καπετανίδης”, εφημ. Δεσμός, Θεσσαλονίκη, αριθ. 12, 1 Απριλίου 1990, σελ. 13.
[40]     Αλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 433.
[41]     Αλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 435.
[42]     Οδ. Λαμψίδης, “Η προβληματική της συγγραφής της ιστορίας”, Αρχείον Πόντου, τόμ. 30, σελ. 8.
[43]     Δημήτριος Καθενιώτης, “Εκθεσις των ενεργειών μου σχετικώς με το ζήτημα του Πόντου”, Οι Ελληνες του Πόντου υπό τους Τούρκους (1461-1922), επιμ. Οδυσσεύς Λαμψίδης, Αθήνα, 1957, σελ. 64.
[44]     ΑΥΕ, ΚΥ, 1919/Α/5VI (15)
[45]     E. Παυλίδης, ό.π., σελ. 95.
[46] ΑΥΕ, ΚΥ, ΥΑΚ 1919/Α/4α
[47]     Χρήστος Σαμουηλίδης , ό.π., σελ. 85.
[48]     Χ. Σαμουηλίδης, ό.π., σελ. 85.[49]     Aλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 434.
[50] “Το διαρκές γενικόν συνέδριον των Ποντίων Ελλήνων εν Βατούμ”, εφημ. Ελεύθερος Πόντος, αριθ. 3, 22 Ιουνίου 1919, σελ. 1.
[51]     Νέα Ελλάς, “Ελληνικά Δίκαια”, εφημ. Ελεύθερος Πόντος, αριθ. 106, 15 Ιουλίου 1920, σελ. 1.
[52]     Κεμάλ Ατατούρκ, Ομιλίες, μετ. Σ. Σολταρίδης, Αθήνα, εκδ. Λιβάνη, 1995, σελ. 202-203.
[53]     S. I. Aralov, V Vaspaminania Sovietskoge Diplomat, Μόσχα, εκδ. Institute Nezntounarontnih Atnazeni, 1930, σελ. 37.
[54]     Για τα μικρασιατικά βλ.: Χρ. Αγγελομάτης, Χρονικόν της μεγάλης τραγωδίας, Αθήνα, εκδ. Εστία, 1971.
[55]     Μ. Morgentau, Τα μυστικά του Βόσπορου, Αθήνα, εκδ. Τροχαλία, σελ. 59, Τάσος Βουρνάς, Η Μικρασιατική Καταστροφή και το ξερίζωμα του Ελληνισμού, Αθήνα, εκδ. Τολίδη, χ.χ., σελ. 8.
[56]     Εφη Αλλαμανή-Κρίστα Παναγιωτοπούλου, “Η συμμαχική εντολή για την κατάληψη της Σμύρνης και η δραστηριοποίηση της ελληνικής ηγεσίας”, Μελετήματα γύρω από τον Βενιζέλο και την εποχή του, ό.π., σελ. 135.
[57]     Από τον πρόλογο του Ν. Σαρρή στο: Omer Asan, Pontos Kulturu, Κωνσταντινούπολη, εκδ. Belge Yayinlari, 1996.
[58]     S. I. Αralov, V Vaspaminania Sovietskogo Diplomata, Mόσxα, εκδ. Institute Nehntounarontnih Atnazeni, σελ. 53, Ορχάν Koττά, “Κεμαλισμός και Κουρδικό κίνημα 1919-1938″, περ. Λαοί, τεύχ. 1, Μάιος ’87, σελ. 65.
[59]     Dimitris A. Zeginis, ό.π., σελ. 195.
[60]     Hamit Bozarslan, ό.π., σελ. 33.
[61]     Αλέξης Αλεξανδρής, ό.π., σελ. 457.
[62]     H. G. Kireev, Istoria etatizma v Tourtsii, εκδ. Nauka, Μόσχα, 1991, σελ. 26-27.
[63]     Νίκος Ψυρρούκης, Η Μικρασιατική Καταστροφή, Αθήνα, εκδ. Επικαιρότητα, 1982, σελ. 224.
[64]      Ακαδημία Επιστημών ΕΣΣΔ, Παγκόσμια Ιστορία, Αθήνα, εκδ. Μέλισσα, τόμ. Η1Η2,   σελ. 638.

Η ιστορία του Πόντου / Η εμφάνιση του τουρκικού εθνικισμού και οι γενοκτονίες των χριστιανικών λαών

« Τελευταίο μήνυμα από krometis στις 08 Σεπ 2010, 09:56:56 πμ »

Η τραγωδία των Ελλήνων του Καρς

Η παράδοση της περιοχής του Καρς στους Τούρκους με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτοφσκ έθεσε πλήθος διλημμάτων και δημιούργησε πολλά προβλήματα στους χριστιανικούς πληθυσμούς. Στην περιοχή του Καρς, όπου υπήρχε πολιτική και στρατιωτική οργάνωση Ελλήνων, εμφανίστηκαν αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις. Άλλοι πρότειναν παραμονή του ελληνικού πληθυσμού με οργάνωση της ένοπλης άμυνας, ενώ άλλοι πρότειναν τη φυγή. Η πρώτη άποψη εκφράστηκε από τους Έλληνες στρατιωτικούς, ενώ η δεύτερη από τα πολιτικά στελέχη του ελληνικού κινήματος. Οι στρατιωτικοί πίεζαν τον ελληνικό πληθυσμό να παραμείνει και να οργανώσει την άμυνά του εντασσόμενος στα τρία ελληνικά συντάγματα της Eλληνικής Mεραρχίας του Καυκάσου. Για να εμπνεύσουν τον ελληνικό πληθυσμό με αγωνιστικό φρόνημα, οργάνωσαν μια εντυπωσιακή παρέλαση των στρατιωτικών ελληνικών τμημάτων του 2ου Συντάγματος της Ελληνικής Μεραρχίας στην πόλη του Καρς. Τα αποτελέσματα της παρέλασης δε θεωρήθηκαν ιδιαιτέρως σημαντικά.[1]

Οι Έλληνες κάτοικοι δεν πίστευαν ότι ήταν δυνατή η αντίσταση στον τουρκικό στρατό από τα τρία ελληνικά συντάγματα και τη μία αρμενική μεραρχία. Οι ειδήσεις για τις τουρκικές ωμότητες εις βάρος των Ελλήνων στο μικρασιατικό Πόντο άρχισαν να φτάνουν στον Καύκασο. Οι αφηγήσεις των ταλαιπωρημένων προσφύγων για τις αγριότητες κατά των Ελλήνων έκαμψαν και τις τελευταίες αντιστάσεις των εθνικών συμβουλίων.[2] Εξάλλου η ελληνική στρατιωτική δύναμη του Καυκάσου ήταν μικρή μπροστά στον τουρκικό στρατό που κατέφθανε. Ειδικά στην πόλη του Καρς οι υπερασπιστές της ήταν μόνο 1.500 Έλληνες στρατιώτες. Έτσι αποφασίστηκε η παράδοση της πόλης στους Τούρκους.[3]

Το Εθνικό Συμβούλιο έκανε ό,τι μπορούσε για την προώθηση των προσφύγων στη νότια Ρωσία και στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, με στόχο την αναχώρηση για την Ελλάδα.[4] Οι λόχοι, τα τάγματα και τα συντάγματα της Ελληνικής Μεραρχίας του Καυκάσου διαλύθηκαν και οι οπλίτες πήγαν στα χωριά τους για να γλυτώσουν τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους. Αρκετά παραμεθόρια χωριά των περιφερειών Χοροσάν, Αρνταχάν και Γκιόλια δεν πρόλαβαν να φύγουν με αποτέλεσμα την αιχμαλωσία τους από τον τουρκικό στρατό.[5]

Η αποχώρηση των δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων από την περιοχή του Κυβερνείου του Καρς δεν έγινε παντού ομαλά. Στις αρχές Μαρτίου 1918 συγκεντρώθηκαν οι αρχηγοί των ελληνικών χωριών της επαρχίας Καγισμάν για να αποφασίσουν για τη διαδικασία αναχώρησης. Ορίστηκε ως σημείο συγκέντρωσης όλου του ελληνικού πληθυσμού της επαρχίας το χωριό Καρακλησσέ και ως χρόνος η 25η Μαρτίου. Εκεί μαζεύτηκαν χιλιάδες κάτοικοι και ετοιμάστηκαν να αναχωρήσουν ευθύς μετά τον εκκλησιασμό τους. Τότε ήρθε μια ίλη ιππικού του αρμενικού στρατού απαιτώντας την παραχώρηση, εκ μέρους των Ελλήνων, ενός αριθμού αλόγων. Η δολοφονία ενός Έλληνα κοινοτάρχη, του Ευστράτιου Κακουλίδη, από τον επικεφαλής της ίλης οδήγησε στη γενίκευση της σύρραξης. Δύο ημέρες κράτησε η αιματηρή σύγκρουση τετρακοσίων ενόπλων Ελλήνων με δεκαπλάσιο αρμενικό στρατό.[6] O Σ. Μαυρογένης εκτιμά ότι η σύγκρουση του Καρακλησσέ οφειλόταν στην αυθαιρεσία και στην αυτοδικία των οπλισμένων Αρμενικών τμημάτων, τα οποία νόμιζαν ότι είχαν δικαιώματα πάνω σε κάθε ξένο αντικείμενο. Κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν να γίνει ανεκτό από τους επίσης οπλισμένους Πόντιους. Θεωρεί ότι η βαθύτερη αιτία της ελληνοαρμενικής αντίθεσης ήταν η κατηγορηματική άρνηση του ελληνικού στοιχείου της περιοχής να συμμετάσχει στην ολοκληρωτική εξόντωση του μουσουλμανικού στοιχείου του Κυβερνείου του Καρς, που σχεδίαζε το αρμενικό κόμμα Ντασνάκ Τσουτιούν.[7] Την ίδια άποψη έχει και ο Χ. Τσέρτικ, ο οποίος περιγράφει σε κάποια περίπτωση την παρέμβαση του ελληνικού Λόχου για τη σωτηρία μουσουλμανίδων γυναικών και παιδιών από τα αρμενικά στρατιωτικά τμήματα.[8] Η συγκεκριμένη σύγκρουση απέκοψε τους δρόμους διαφυγής των κατοίκων του Καρακλησσέ. Η κατάληψη του χωριού από τα αρμενικά στρατεύματα ακολουθήθηκε από σφαγή του εναπομείναντος πληθυσμού. Μετά απ’ αυτό, κάτοικοι οκτώ γειτονικών ελληνικών χωριών αναγκάστηκαν να βαδίσουν προς τις γραμμές των Τούρκων και να καταφύγουν στο ελληνικό χωριό Αλή Σοφή, οι κάτοικοι του οποίου είχαν προλάβει να αναχωρήσουν για την Τιφλίδα. Οι Τούρκοι δεν πείραξαν τους πρόσφυγες. Τρεις μήνες αργότερα τους επέτρεψαν να αναχωρήσουν για την Τιφλίδα. Από κει πήγαν στο Πότι και σκορπίστηκαν στις παραλιακές πόλεις της Μαύρης Θάλασσας.[9] Οι δραματικές εξελίξεις με την προέλαση των Τούρκων, συνδυασμένες με την αδυναμία συνεννόησης των Ελλήνων και Αρμενίων, για κοινή στρατιωτική δράση, όπως φάνηκε από το περιστατικό του Καρακλησσέ, οδήγησαν στη διάλυση της ελληνικής στρατιωτικής οργάνωσης. Εβδομήντα χιλιάδες Έλληνες πήραν το δρόμο της προσφυγιάς.[10]

Ο τουρκικός στρατός κατέλαβε τις αρμενικές και γεωργιανές περιοχές που παραχωρήθηκαν στην Τουρκία με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ και άρχισε να προελαύνει προς το Μπακού, πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν,[11] στο οποίο υπήρχε σημαντική ελληνική κοινότητα, καθώς και ελληνικό προξενείο. Σε συνεργασία με τους ντόπιους μουσουλμάνους άρχισε τις σφαγές Αρμενίων και Ελλήνων.[12] Μεγάλο κύμα προσφύγων εγκατέλειψε το Αζερμπαϊτζάν και κατέφυγε στη Γεωργία και στην Αμπχαζία, με άμεσο αποτέλεσμα να γεμίσει το Σοχούμι με πρόσφυγες. Πολλοί Έλληνες κατέφυγαν επίσης στη νότια Ρωσία. Τον Απρίλιο του 1918 η Τουρκία κατέλαβε επίσης το Βατούμι, το οποίο της είχε παραχωρηθεί με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ.[13]

Τον ίδιο καιρό στην Κεντρική Ασία ξέσπασαν ταραχές που υποχρέωσαν μεγάλο μέρος των ελληνικών κοινοτήτων να επιλέξουν το δρόμο της προσφυγιάς και να καταφύγουν στην Περσία. Οι ελληνικές κοινότητες της Περσίας παρείχαν βοήθεια στους πρόσφυγες. Οι αγγλικές αρχές, επίσης, τους προσέφεραν κάθε δυνατή βοήθεια. Απ’ ό,τι φαίνεται η ελληνική κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με τους Βρετανούς για την παροχή βοήθειας και διευκόλυνσης στο ταξίδι προς την Ελλάδα. Άλλοι πρόσφυγες επέλεξαν το δρόμο των Ινδιών και άλλοι της Υπερκαυκασίας.

Το ελληνικό προσφυγικό πρόβλημα στη Ρωσία

H προσφυγοποίηση δεκάδων χιλιάδων Ποντίων ενεργοποίησε τις ελληνικές κοινότητες της Ρωσίας, οι οποίες με θαυμαστό αίσθημα αλληλεγγύης ανέλαβαν το βάρος της συνδρομής και της περίθαλψης των προσφύγων.[14] Το Κεντρικό Συμβούλιο διενήργησε εράνους υπέρ των προσφύγων, στους οποίους ανταποκρίθηκαν με προθυμία οι Έλληνες της Ρωσίας. Οι Έλληνες του Βατούμι μαθαίνοντας ότι οι Έλληνες του Ριζαίου και των Σουρμένων στον Πόντο κινδύνευαν να σφαγούν από τους Τούρκους, οι οποίοι ζητούσαν λύτρα, συγκέντρωσαν το ποσό των 200.000 χρυσών ρουβλίων και ναύλωσαν πλοία για την παραλαβή των προσφύγων. Μόνο η κοινότητα του Βατούμι περιέθαλψε 35.000 πρόσφυγες. Ο πρόσφυγας Σ. Κανταρτζής γράφει: “Εδώ (στο Βατούμι) μας υποδέχτηκαν με πατριωτικά αισθήματα οι εκπρόσωποι της ελληνικής κοινότητας και φρόντισαν να μας εξυπηρετήσουν. Έθεσαν στη διάθεσή μας, κοντά στο σιδηροδρομικό σταθμό, το ελληνικό σχολείο….” [15]

H ελληνική κοινότητα στο Σοχούμι περιέθαλψε 15.000 πρόσφυγες. Υπεύθυνος της οργάνωσης της περίθαλψης ήταν η Εθνική Επιτροπή των Ελλήνων της πόλης.[16] Το ίδιο έγινε και με τις άλλες κοινότητες στις πόλεις Τουαψέ, Νοβοροσίσκ, Κουμπάν, Κερτς, Αικατερινοντάρ, Μαϊκόπ, Βλαδικαυκάς κ.λπ.[17] Η κοινότητα του Κερτς στην Κριμαία κατέβαλε υπεράνθρωπη προσπάθεια να ανακουφίσει τις χιλιάδες των προσφύγων που είχαν καταφύγει εκεί. Δημιούργησε ειδικό μηχανισμό με τμήμα επισιτισμού και νοσοκομειακή υπηρεσία. Ακόμα και οι μικρές και φτωχές κοινότητες προσέφεραν πάνω από τις δυνάμεις τους στον αγώνα για την περίθαλψη των προσφύγων. Ως εκπρόσωπος του Κεντρικού Συμβουλίου ο Λεωνίδας Ιασωνίδης διέτρεχε επί τρίμηνο τις ελληνικές κοινότητες, προκειμένου να διοργανώσει επιτροπές για τους πρόσφυγες.[18]

Στη νότια Ρωσία και στην Υπερκαυκασία εμφανίστηκε έντονο το προσφυγικό πρόβλημα των Ελλήνων. Το ελληνικό υπουργείο Περιθάλψεως, βασισμένο στις εκθέσεις της επιτροπής που είχε αποστείλει, διέθεσε αρχικά πέντε εκατομμύρια δραχμές, καθώς και άλλα ποσά σε χρήμα και σε είδη αποκλειστικά για τους πρόσφυγες που κινδύνευαν. Aπεστάλη επίσης μια τριμελής επιτροπή αποτελούμενη από τον Νίκο Καζαντζάκη, τον αντισυνταγματάρχη δικαστικού Ηρ. Πολεμαρχάκη και τον Ι. Ζερβό, για να μελετήσει το προσφυγικό πρόβλημα και το ποντιακό ζήτημα. H Eπιτροπή Περιθάλψεως ήταν αποδέκτης υπομνημάτων των Ελλήνων με τα οποία ζητούσαν την παλιννόστησή τους στο μικρασιατικό Πόντο. Στα υπομνήματα αναπτυσσόταν η άποψη ότι με την επανεγκατάστασή τους εκεί “δύναται να στερεωθεί η εθνική ανεξαρτησία του Πόντου.” Διαφωνούσαν με τη μετανάστευση στην Ελλάδα γιατί έτσι εξασθενούσε το εθνικό ζήτημα του Πόντου και δημιουργούσε ασυγκράτητο ρεύμα μετοικεσίας στην Ελλάδα, όλων των Ποντίων που βρίσκονταν στη Ρωσία.[19]

Ο Ν. Καζαντζάκης τηλεγράφησε στον Ε. Βενιζέλο τα συμπεράσματά του και ανέφερε ότι οι 500.000 Έλληνες της Ρωσίας, είτε πρόσφυγες είτε εγκατεστημένοι από παλαιότερα έτη, διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: σ’ αυτούς που θέλουν να εγκατασταθούν στον Πόντο και σ’ αυτούς που θέλουν να εγκατασταθούν στην ελεύθερη Ελλάδα. Ο Καζαντζάκης εκτιμούσε ότι η παλιννόστηση στον Πόντο ήταν απολύτως αδύνατη επί του παρόντος, ελλείψει ασφαλείας. Θεωρούσε ότι η μοναδική προϋπόθεση της παλιννόστησης ήταν η ελληνική ή συμμαχική κατοχή του Πόντου.[20] Οι πρόσφυγες συσσωρεύτηκαν στα δύο λιμάνια, στο Βατούμι και στο Νοβοροσίσκ, περιμένοντας την αναχώρηση για την Ελλάδα.

Μετά το τέλος του πολέμου

Στις 17 Οκτωβρίου 1918 (30 με το νέο ημερολόγιο) η Τουρκία με τη συνθήκη του Μούδρου κατέθεσε τα όπλα. Ακολούθησε η συνθηκολόγηση της Αυστροουγγαρίας και τέλος της Γερμανίας. Η ήττα των κεντρικών δυνάμεων αναζωπύρωσε τις ελπίδες του ποντιακού ελληνισμού για επίλυση του ελληνικού ζητήματος στη Μαύρη Θάλασσα. Οι αντάρτες έκαναν την εμφάνισή τους στις πόλεις, ενώ άρχισαν να επιστρέφουν οι επιζώντες των εκτοπίσεων στα ενδότερα και οι δεκάδες χιλιάδες των προσφύγων στη Ρωσία. [21] Οι Έλληνες της Ρωσίας γιόρτασαν την ήττα των Κεντρικών Δυνάμεων. Ειδικά στις περιοχές που δεν είχε επικρατήσει το μπολσεβικικό κίνημα, οι πανηγυρισμοί πήραν μεγάλη έκταση. Η νίκη της Ελλάδας θεωρήθηκε ότι έδινε τη δυνατότητα στο ελληνικό έθνος να πραγματοποιήσει προαιώνιους πόθους. Οι δύο αλληλένδετοι στόχοι, η δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους στον Πόντο και η απόκτηση δικαιωμάτων αυτονομίας στα εδάφη της πρώην Ρωσικής Αυτοκρατορίας, όπου κατοικούσε συμπαγής ελληνισμός, κινητοποίησαν για μια ακόμα φορά τους Έλληνες της περιοχής.

Μεγάλο μέρος των προσφύγων που προέρχονταν από τις περιοχές των εμφύλιων συγκρούσεων στη Ρωσία μεταφέρθηκε στο μικρασιατικό Πόντο.[22] Πολλοί κατέφυγαν στην Ελλάδα ζώντας σε άθλιες συνθήκες.[23] Το Κεντρικό Συμβούλιο του Συνδέσμου των εν Ρωσία Ελλήνων έστειλε με τριμελή επιτροπή υπόμνημα στην ελληνική κυβέρνηση. Στο υπόμνημα εκτίθενται τα αιτήματα του ελληνισμού της Ρωσίας, τα οποία αναφέρονται στην εξασφάλιση της ελευθερίας τους και στον αυτοκαθορισμό τους. Ζητήθηκε να αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση την προώθηση αυτών των αιτημάτων στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης.[24] Παράλληλα άρχισε επίσημος διάλογος μεταξύ Ελλάδας και Αρμενίας για την αμοιβαία υποστήριξη των αιτημάτων στα συνέδρια της ειρήνης. Οι Αρμένιοι δήλωσαν υποστήριξη στις ελληνικές διεκδικήσεις “επί της Κωνσταντινουπόλεως, Σμύρνης και βιλαετίου Τραπεζούντος”[25]. Πολύ σύντομα όμως παρατηρήθηκε αλλαγή της στάσης τους και οι Αρμένιοι διεκδίκησαν έξοδο του αρμενικού κράτους στον Εύξεινο Πόντο[26]. Η διεκδίκηση της περιοχής Τραπεζούντας από τους Αρμενίους καθίσταται πλέον πρόδηλος και η κίνηση των Ελλήνων του Πόντου για ανεξαρτησία θεωρήθηκε απ’ αυτούς ότι συνιστούσε “διάθεσιν επιθετική κατά των Αρμενίων”[27].

Εν τω μεταξύ οι Έλληνες που κατοικούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισαν να κινητοποιούνται από τις πρώτες μέρες της στρατιωτικής ήττας των Τούρκων. Δημιούργησαν πλήθος πατριωτικών οργανώσεων και ενόπλων ομάδων. Οργανώθηκαν ομάδες βοήθειας προς τους πρόσφυγες. Στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας η εξέγερση του ελληνικού πληθυσμού πήρε μεγάλες διαστάσεις. Οι συγκρούσεις μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών δημιούργησαν σε λίγες εβδομάδες εκατοντάδες θυμάτων. Έξω από τις μεγάλες πόλεις οι οθωμανικές αρχές δεν είχαν καμία εξουσία. Η ύπαιθρος και οι δρόμοι της ενδοχώρας ανήκαν στις αντάρτικες ομάδες.[28] Οι αντάρτες του Πόντου χρησιμοποιούσαν τις ελληνικές κοινότητες του Καυκάσου ως μετόπισθεν. Από εκεί προμηθεύονταν όπλα και εκεί, πολλές φορές, σχεδίαζαν τις επιχειρήσεις τους.[29]

Η ηγεσία των Ελλήνων, ιδιαίτερα ο μητροπολίτης Αμασείας Γερμανός Καραβαγγέλης και της Τραπεζούντας Χρύσανθος, ενθάρρυναν τους εξεγερμένους και δικαιολογούσαν τον αγώνα τους στις διεθνείς οργανώσεις. Οι διάφορες ποντιακές επιτροπές ενεργούσαν για την ιδέα ενός αυτόνομου ποντιακού κράτους. Εξέδιδαν εφημερίδες και φυλλάδια που πρόβαλαν την ιδέα αυτή, οργάνωναν συνέδρια και βομβάρδιζαν με αιτήσεις και υπομνήματα τους διπλωμάτες των μεγάλων δυνάμεων.[30]

Όμως, η πολιτική κατάσταση στην περιοχή δεν παρουσίασε ιδιαίτερη βελτίωση. Η οθωμανική κυβέρνηση, η οποία εξακολουθούσε να έχει υπό την ευθύνη της τον Πόντο, προσπαθούσε, αν και ηττημένη, να αποτρέψει την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας. Έτσι, διέταξε τις τοπικές αρχές να μην επιτρέψουν την είσοδο στους Έλληνες πρόσφυγες που είχαν φύγει από τη χώρα και επιπλέον να εκδιώκουν, εκτός του εδάφους της, όσους μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόβλημα στην εξουσία της. Σε έκθεση του Γάλλου πρόξενου στην Τραπεζούντα Lepissier αναφέρεται ότι με βάση την εντολή αυτή, ο βαλής της Τραπεζούντας απαγόρευσε την αποβίβαση των Ελλήνων προσφύγων, οι οποίοι είχαν ξεκινήσει από το Νοβοροσίσκ με το ατμόπλοιο “Πηνειός”. Η αποβίβαση έγινε εφικτή μετά από παρέμβαση του Γάλλου ταγματάρχη Enchery, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την αναδιοργάνωση της τουρκικής χωροφυλακής, σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής. [31] Ο Γάλλος πρόξενος της Τραπεζούντας τόνιζε σε αναφορά του ότι οι οθωμανικές αρχές δεν κατέστειλαν τις παράνομες εκδηλώσεις των ατάκτων Τούρκων, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται οι επιθέσεις, τα εγκλήματα να παραμένουν ατιμώρητα και οι νέες γυναίκες που είχαν απαχθεί να παραμένουν φυλακισμένες στις κατοικίες των απαγωγέων τους. Στο περιβάλλον αυτό ήταν αδύνατη η επανεγκατάσταση των προσφύγων, εφόσον η επανάκτηση των σπιτιών τους ήταν πρακτικά αδύνατη.[32]

Εξαιρετικά άσχημη ήταν και η κατάσταση των ελληνικών πληθυσμών στον Καύκασο. Επειδή τα κοινωνικά προβλήματα που είχε δημιουργήσει στους ελληνικούς πληθυσμούς η πολιτική γενοκτονίας των Τούρκων απαιτούσαν καλή καταγραφή και συστηματική εργασία, το ελληνικό υπουργείο Περιθάλψεως συγκρότησε ειδική αποστολή στη νότια Ρωσία και στον Καύκασο για να μελετηθούν οι προσφυγικές ανάγκες. Τη βοήθεια του ελληνικού κράτους είχε ζητήσει τον Μάρτιο του 1919 η Κεντρική Ένωση των Ελλήνων του Αικατερινοντάρ. Η ειδική αυτή αποστολή του υπουργείου Περιθάλψεως έφτασε στο Βατούμι τον Ιούλιο του ιδίου έτους. Η αποστολή χωρίστηκε σε δύο τμήματα. Το πρώτο είχε κέντρο το Αικατερινοντάρ και περιελάμβανε στη δικαιοδοσία του τη νότια Ρωσία και το βόρειο Καύκασο, ενώ το δεύτερο τμήμα με κέντρο την πρωτεύουσα της Γεωργίας Τιφλίδα, περιελάμβανε την Υπερκαυκασία (Γεωργία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν) και το μικρασιατικό Πόντο.[33] Την ίδια εποχή έφτασε στο μικρασιατικό Πόντο αντιπρόσωπος του Πατριωτικού Ιδρύματος Περιθάλψεως, για να βοηθήσει στην περίθαλψη των θυμάτων της τουρκικής θηριωδίας. Διανεμήθηκαν τρόφιμα, ενδύματα και ιδρύθηκαν ορφανοτροφεία στην Τραπεζούντα, στη Σινώπη, στην Πάφρα, στη Σαμψούντα και στην Κερασούντα.[34]

Ελληνική δημοκρατία του Πόντου

Η πρόθεση για δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους πρωτοεμφανίστηκε το 1904 σε κλειστούς κύκλους διανοουμένων. Συστηματικά όμως η ιδέα αυτή άρχισε να καλλιεργείται μετά την εκδήλωση της πρόθεσης των νεοτούρκων να εξοντώσουν τον ελληνικό πληθυσμό. Πρώτη πολιτική έκφραση του αιτήματος θα συμβεί στις 4 Φεβρουαρίου 1918 στο πλαίσιο του Α’ Παμπόντιου Συνεδρίου, που συνήλθε στη Μασσαλία. Οι Πόντιοι προσπαθώντας να πετύχουν τη μη επιστροφή του ανατολικού Πόντου στους Τούρκους έστειλαν τηλεγράφημα στον “κομισάριο εξωτερικών υποθέσεων Τρότσκι”, με το οποίο του ζήτησαν την υποστήριξη του αιτήματος της αυτοδιάθεσης των Ποντίων και της δημιουργίας ανεξάρτητου κράτους “… από τα ρωσικά σύνορα μέχρι πέρα από τη Σινώπη και την ενδοχώρα.”[35] Παράλληλα άρχισε μεγάλη εκστρατεία διαφώτισης του ευρωπαϊκού κοινού για το Ποντιακό Ζήτημα. Τυπώθηκαν χιλιάδες χάρτες του διεκδικούμενου Πόντου. Στο κάτω μέρους του χάρτη γράφτηκε η φράση: “Citoyens du Pont Euxin, levez-vous! Rapellez aux nations libérales vos droits suprèmes à la Vie et à l’ Independance” δηλαδή: “Πολίτες του Εύξεινου Πόντου, ξεσηκωθείτε! Απαιτείστε από τα ελεύθερα έθνη τα υπέρτατα δικαιώματα στην Ζωή και στην Ανεξαρτησία”. [36].

Στο χώρο της Υπερκαυκασίας οι Έλληνες συνέχισαν να οργανώνονται σταρτιωτικά. Πολιτική έκφραση της στρατιωτικής οργάνωσης των Ελλήνων της Υπερκαυκασίας ήταν το Εθνικό Συμβούλιο Αντικαυκάσου ή επί το ορθότερο Ελληνικό Υπερκαυκασιανό Εθνικό Συμβούλιο.[37] Σε όλη την έκταση του Μικρασιατικού Πόντου και των ελληνικών κοινοτήτων της Ρωσίας αναπτύχθηκε μια κοινή θέληση που στόχο είχε την πολιτική χειραφέτηση του ποντιακού ελληνισμού, τόσο στο μικρασιατικό Πόντο, όσο και στις συμπαγείς περιοχές των Ελλήνων στην ίδια τη Ρωσική Αυτοκρατορία, που είχε ήδη καταρρεύσει. Σε κάθε περιοχή του Πόντου την ίδια περίοδο ιδρύθηκαν ανεξάρτητες μυστικές οργανώσεις. Οι οργανώσεις αυτές ήρθαν να προστεθούν στο πλήθος των πνευματικών, μουσικών και αθλητικών σωματείων που είχαν δημιουργηθεί στις ελληνικές κοινότητες την πρώτη δεκαετία του αιώνα μας. Ο πιο δραστήριος από αυτούς τους συλλόγους ήταν ο Αθλητικός Σύλλογος Πόντου στη Μερτζιφούντα.[38] Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και σε όλες τις ελληνικές κοινότητες της Ρωσίας. Ο κύριος στόχος των οργανώσεων αυτών ήταν η δημιουργία ανεξάρτητης Ελληνικής Δημοκρατίας στον Πόντο. Εμφανίστηκε επίσης και μια μικρή ομάδα ενωτικών. Αυτών δηλαδή που υποστήριζαν την ένωση του Πόντου με την Ελλάδα. Οι αντικειμενικές όμως συνθήκες, όπως η μεγάλη απόσταση από τον ελλαδικό χώρο, δεν ευνόησαν την τάση αυτή. O χαρακτηριστικότερος εκπρόσωπός της ήταν ο εκδότης της εφημερίδας Εποχή στην Τραπεζούντα, ο οποίος εκτελέστηκε το 1921 στην Αμάσεια. Όταν ο πρόεδρος του τουρκικού “Δικαστηρίου Ανεξαρτησίας” απήγγειλε την θανατική καταδίκη στον Καπετανίδη γιατί ήταν μέλος του αυτονομιστικού κινήματος του Πόντου, εκείνος απάντησε ότι δεν ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας του Πόντου, αλλά υπέρ της ένωσής του με την Ελλάδα.[39]

Τον Ιούλιο του 1918 συγκλήθηκε στο Μπακού συνέδριο εκπροσώπων του ελληνισμού από τη νότια Ρωσία, Υπερκαυκασία και Πόντο. Διακήρυξε την ανεξαρτησία του Πόντου και εξέλεξε επταμελές συμβούλιο, κάτω από τη διοίκηση του οποίου μπήκαν όλα τα ποντιακά σωματεία.[40] Το Νοέμβριο του 1918 συνήλθε στο Παρίσι η μεγάλη διάσκεψη των ποντιακών οργανώσεων. Αποφασίστηκε η οργάνωση των Ελλήνων του Πόντου. Στάλθηκε στις συμμαχικές κυβερνήσεις υπόμνημα με το οποίο ζητήθηκε η ανεξαρτησία του Πόντου για τους Έλληνες κατοίκους του, χριστιανούς και μουσουλμάνους. Ο μητροπολίτης Χρύσανθος, εκπροσωπώντας τις ποντιακές οργανώσεις, παρενέβη στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης και ζήτησε την ίδρυση του Αυτόνομου Ελληνικού Κράτους του Πόντου. Eνδιαφέρον παρουσίαζαν οι επαφές του Χρύσανθου με τους ηγέτες των χωρών της Αντάντ. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ουίλσον δήλωσε ότι “Ο Πόντος πρέπει να γίνει ανεξάρτητο κράτος.”[41] Όμως η πραγματική αμερικανική πρόθεση ήταν να διατηρηθεί η ακεραιότητα της Τουρκίας. Γι’ αυτό ακολουθήθηκε ουδέτερη πολιτική, η οποία σε μερικές περιπτώσεις –όπως η έκδοση στις κεμαλικές αρχές Ποντίων ανταρτών που είχαν καταφύγει σε αμερικανικά πλοία που ναυλοχούσαν στο λιμάνι της Σαμψούντας, καθώς και η ανοχή της σφαγής στη Σμύρνη – παραβιάστηκε προς όφελος των Τούρκων εθνικιστών.

Παράλληλα ιδρύθηκε το Σύνταγμα Ποντίων, στα πλαίσια του ελληνικού στρατού, με στόχο την αποστολή του στον Πόντο, όταν θα επέτρεπαν οι συνθήκες.[42] Όπως πληροφορούμαστε από μια έκθεση του συντ/ρχη Δ. Καθενιώτη προς τους ηγέτες των Ποντίων: “Τη επιμόνω αιτήσει σας, επετράπη στρατολογία εν Ελλάδι Ποντίων και κατηρτίσθησαν δύο Τάγματα και μία Πυροβολαρχία.”[43] Την περίοδο αυτή ο Βενιζέλος φαίνεται να αποδέχεται τις πολιτικές προτάσεις των Ποντίων, καθώς και την αποστολή μικρού αριθμού αξιωματικών στον Πόντο με στόχο την οργάνωση μικρής στρατιωτικής δύναμης, η οποία θα αποτελούσε τον πυρήνα του μελλοντικού ποντιακού στρατού. Ο στρατός αυτός θα υποστήριζε τις εθνικές διεκδικήσεις των Ποντίων για δημιουργία ανεξάρτητου κράτους. Ο Βενιζέλος εξουσιοδότησε το συνταγματάρχη Καθενιώτη να οργανώσει την αποστολή αυτή, με τη χρησιμοποίηση 20 αξιωματικών ποντιακής καταγωγής του ελληνικού στρατού. Πάντως, στην απόφαση αυτή του Βενιζέλου είναι ορατή η αποστασιοποίησή του από το ποντιακό ζήτημα, το οποίο δεν το ενέτασσε στα ευρύτερα εθνικά σχέδια.[44]

Τον Ιανουάριο του 1919 συνήλθε στην Τιφλίδα η Γ’ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων. Τα ζητήματα που απασχόλησαν τη συνέλευση ήταν το προσφυγικό των Ελλήνων του Καυκάσου, η εθνικοποίηση των σχολείων της Τσάλκας και η αποστολή επιτροπής στην ελληνική κυβέρνηση. Παράλληλα δημιουργήθηκε το Εθνικό Συμβούλιο των Ελλήνων της Αρμενίας.[45] Τον ίδιο μήνα οι ελληνικές οργανώσεις της μαυροθαλασσίτικης παραλίας και της νότιας Ρωσίας συγκάλεσαν Γενική Συνέλευση, από την οποία εκλέχθηκε το Εθνικό Συμβούλιο του Πόντου.[46] Το Εθνικό Συμβούλιο αποφάσισε την έκδοση της εφημερίδας Ελεύθερος Πόντος στο τυπογραφείο της εφημερίδας Αργοναύτης. Η μεγαλύτερη ελληνική οργάνωση της παραλίας ήταν αυτή του Βατούμι. Ακολουθούσε η οργάνωση του Αικατερινοντάρ (σήμερα Κρασνοντάρ), η οποία ήταν και η παλιότερη.[47] Στις 23 Ιουνίου 1919 έλαβε χώρα, στο κατεχόμενο από τους Βρετανούς Βατούμι, η πρώτη συγκέντρωση του Διαρκούς Γενικού Συμβουλίου των Ποντίων Ελλήνων, το οποίο εξέλεξε το Εθνικό Συμβούλιο του Πόντου. Έντυπο όργανο του Συμβουλίου ήταν η εφημερίδα Ελεύθερος Πόντος, η οποία εκδόθηκε στο τυπογραφείο της εφημερίδας Αργοναύτης.[48] Ένα χρόνο αργότερα το Συμβούλιο μετονομάσθηκε σε Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων Ποντίων, με στόχο να καταστεί κυβέρνηση εξορίας.[49] Η Εθνοσυνέλευση του Πόντου, η “Ανατολική Βουλή του Ελληνισμού” όπως αποκαλούταν, αποφάσισε ότι “το συμφέρον της πατρίδος απαιτεί την οριστικήν αναγνώρισιν της ελευθερίας του Πόντου και την δημιουργία Ελληνικού ανεξαρτήτου κράτους”.[50] Η δημιουργία της Δημοκρατίας του Πόντου θεωρήθηκε ότι θα έλυνε σε μεγάλο βαθμό και το εθνικό ζήτημα των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Ρωσίας, ώστε “…να απελευθερωθούν οι 350.000 Έλληνες που βρίσκονταν εκεί και να επανέλθουν στις εστίες τους οι 500.000 των φυγάδων Ποντίων, οι οποίοι βρίσκονταν σε άθλια κατάσταση και πέθαιναν στη νότια Ρωσία και στον Καύκασο, καταδιωκόμενοι από τους μπολσεβίκους” και αδυνατούσαν να επανέλθουν στον Πόντο από το φόβο των Τούρκων.[51] Η επαναστατική κίνηση των Ελλήνων προσφύγων που βρίσκονταν στη Ρωσία δεν πέρασε απαρατήρητη στους Τούς Τούρκους. Σε μια από τις ομιλίες του, ο Κεμάλ Ατατούρκ πληροφορούσε τους ακροατές του ότι στις παραλίες του Καυκάσου συγκεντρώθηκαν «μερικές χιλιάδες Ελλήνων» με στόχο να ενταχθούν στο αντάρτικο κίνημα και να αποβιβαστούν στη Σαμψούντα. «Αρχηγός τους ήταν κάποιος Χαράλαμπος». Πιθανότατα ο Κεμάλ να ανφέρεται σε έναν Πόντιο οπλαρχηγό που έδρασε στην περιοχή του Σοχούμι και ονομαζόταν Χαράλαμπος Παπαδόπουλος.[52] Όμως την ίδια εποχή οι σοβιετικοί που είχαν επιλέξει ως στρατηγικό σύμμαχο στην περιοχή το εθνικιστικό τουρκικό κίνημα, αντιμετώπισαν την προσπάθεια των Ελλήνων του Πόντου για αυτοδιάθεση ως “εξέγερση, η οποία προετοιμάσθηκε σύμφωνα με τα σχέδια των διαφωτιστών και πρακτόρων της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας με το φανατικό σύνθημα της δημιουργίας Ποντιακού Ελληνικού Κράτους…”[53]

Απελευθέρωση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης

Οι σύμμαχοι θεωρούσαν ότι με τη συμμετοχή της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Τουρκία πρόδωσε τις δυτικές δυνάμεις, οι οποίες για μισό και πλέον αιώνα τη βοήθησαν να αντισταθεί στη ρωσική πίεση. Επιβραβεύοντας την Ελλάδα για τη στάση της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και για τη συμμετοχή της στην αντιμπολσεβικική εκστρατεία της Ουκρανίας, επέτρεψαν στον ελληνικό στρατό να μεταβεί στη Σμύρνη ως εντολοδόχος των συμμαχικών δυνάμεων.[54] Στις 15 Μαΐου 1919 (2 Μαΐου με το νέο ημερολόγιο) τα ελληνικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη. Η Σμύρνη ήταν μια πόλη μεγαλύτερη από την Αθήνα, με μεγαλύτερη βιομηχανική υποδομή. Ο ελληνικός της χαρακτήρας ήταν αδιαμφισβήτητος και από τους ίδιους τους Τούρκους, οι οποίοι την αποκαλούσαν “Γκιαβούρ Ιζμίρ”, δηλαδή “Σμύρνη των απίστων.” Συνείδηση σε όλο τον κόσμο ήταν ότι τα παράλια της Μικράς Ασίας αποτελούν τη “Γκρέτσια Ιρεντέντα”, την “Αλύτρωτη Ελλάδα.”[55] Η εντολή για τη Σμύρνη και η οργάνωση της ελληνικής παρουσίας εκεί, καθώς και της Μικρασιατικής Ελλάδας, όπως αποκαλούσαν τις αλύτρωτες περιοχές, ήταν η μεγάλη πρόκληση για την ελληνική πολιτική ηγεσία.

Τέσσερις μέρες μετά την αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, οι κάτοικοι της Μαγνησίας ζητούσαν την επέκταση της ελληνικής κατοχής και την κατάληψη της πόλης τους από τον ελληνικό στρατό. Οι Έλληνες της Ιωνίας εξέφρασαν τις απελευθερωτικές τους διαθέσεις με τη δημιουργία μικρασιατικών μονάδων, οι οποίες εντάχθηκαν και πολεμούσαν με τον ελληνικό στρατό.[56]

Εκδηλώσεις / Ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου

« Τελευταίο μήνυμα από krometis στις 06 Σεπ 2010, 01:19:41 μμ »

Την Τρίτη 7 Σεπτεμβρίου (19.00, Σαπρανίδειο Πνευματικό Κέντρο Νέων Παλατίων) το “Κοινόν Ωρωπίων” διοργανώνει εκδήλωση αφιερωμένη στη Μικρά Ασία και στο 1922. Ο τίτλος της δικής μου εισήγηση είναι: “Ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου“

Und ich dachte immer

Εκδηλώσεις / ΚΥΝΗΓΟΠΟΥΛΕΙΑ

« Τελευταίο μήνυμα από ragan στις 06 Σεπ 2010, 09:02:18 πμ »

Ο Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος Συνοικισμού Ναυάρχου Βότση Δήμου Καλαμαριάς "ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ" σας προσκαλεί στις εκδηλώσεις που διοργανώνει στη μνήμη του Μιχάλη Κυνηγόπουλου με τίτλο : ''ΚΥΝΗΓΟΠΟΥΛΕΙΑ'' , στις 9, 10 και 11 Σεπτεμβρίου 2010 στις 20:00 στον προαύλιο χώρο του 4ου και 5ου Γυμνασίου Καλαμαριάς (Καππαδοκίας-Αλκυόνος).

Πρόγραμμα :

Πέμπτη 9 Σεπτεμβρίου :

* Χαιρετισμός προέδρου,

Συμμετέχουν τα χορευτικά συγκροτήματα των ποντιακών συλλόγων :

* Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος Αγίου Δημητρίου-Ρυακίου Κοζάνης,
* Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς,
* Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος "ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ"(παιδικό τμήμα),
* Καλλιτεχνική Στέγη Ποντίων Β. Ελλάδος,
* Πολιτιστικός Σύλλογος Μονοπηγάδου Θεσσαλονίκης,
* Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος "ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ"(τμήμα ενηλίκων),
* Παλαίμαχοι χορευτές της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.

Ακολουθεί ποντιακό γλέντι με τον Αχιλλέα Βασιλειάδη, τον Κώστα Σιαμίδη, τον Γιώργο Σασκαλίδη, τον Κυριάκο Τριανταφυλλίδη και πολλούς ακόμη καλλιτέχνες.

Παρασκευή 10 Σεπτεμβρίου :

Χοροί από όλη την Ελλάδα από τους συλλόγους :

* Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος "ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ"(παιδικό τμήμα),
* Πολιτιστικός Χορευτικός Σύλλογος Πυργαδικίων ''Παναγία Καστρέλλα'',
* Πολιτιστικός Σύλλογος Χαριλάου(χοροί Μακεδονίας),
* Πνευματικό Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Ευόσμου(χοροί Μικράς Ασίας),
* Χορευτικός Όμιλος Θεσσαλονίκης(χοροί Ανατολικής Ρωμυλίας),
* Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος "ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ"(νησιώτικοι χοροί και χοροί Δυτικής Θράκης).

Ακολουθεί γλέντι.

Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου :

* Θεατρική παράσταση με το έργο του Γιάννη Βαμβακίδη ''Διογένης ο Κυνικός ο εκ Σινώπης'' από τον Σύλλογο Ποντίων Λακκώματος Χακλιδικής στο 4ο και 5ο λύκειο Βότση(Μ.Αλεξάνδρου).

Οι εκδηλώσεις τελούν υπό την αιγίδα της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης του Δήμου Καλαμαριάς και του Πολιτιστικού Οργανισμού Καλαμαριάς. Είσοδος Ελεύθερη.

Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος Συνοικισμού Ναυάρχου Βότση Δήμου Καλαμαριάς
"ΟΙ ΜΙΘΡΙΟΙ"
Ζηργανού 41β Τ.Κ. 55134 Καλαμαριά
Τηλ. : 2310 434292 Fax : 2310 476079
mithrioi.blogspot.com
theodoridisp@gmail.com
Πηγή: e-radioakrites news

Εκδηλώσεις / "14ο ΜΟΘΟΠΩΡΙ ΑΡΩΘΥΜΙΑΣ 2010"

« Τελευταίο μήνυμα από ragan στις 06 Σεπ 2010, 08:56:30 πμ »

Ο Σύλλογος Ποντίων Ελευθερίου Κορδελιού σας καλεί στις εκδηλώσεις που διοργανώνει στο πλαίσιο του καθιερωμένου πολιτιστικού τριημέρου "14ο ΜΟΘΟΠΩΡΙ ΑΡΩΘΥΜΙΑΣ 2010" που θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 10, το Σάββατο 11 και την Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου 2010, στο χώρο του Μνημείου Γενοκτονίας στην πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου.

Συμμετέχουν όλα τα χορευτικά του συλλόγου καθώς και η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, ο Σύλλογος ''Ολυμπιακή Φλόγα'' Νεάπολης Κοζάνης, ο Σύλλογος Ποντίων Άψαλου Αριδαίας, ο Ποντιακός Σύλλογος Δενδροποτάμου και το Σωματείο Ένωση Μακεδονίας με χορούς από τη Θράκη. Θεατρική παρουσίαση από τον Κώστα Σαρηκυριακίδη ''Η Διάλεξη''. Συμμετέχουν πολλοί πόντιοι καλλιτέχνες. Ώρα έναρξης 20:30.

Σύλλογος Ποντίων Ελευθερίου Κορδελιού
Ιασωνίδου 72 Ελευθέριο Κορδελιό
Τηλ : 2310 768 530 Fax : 2310 768 285
www.pontioi.gr info@pontioi.gr
e-radioakrites news

Νέα των Ποντίων / Με ποντιακούς ήχους και χορούς πλημμύρισαν τη Χίο οι «Ακρίτες» Πολυκάστρου

« Τελευταίο μήνυμα από ragan στις 06 Σεπ 2010, 08:46:59 πμ »

Με ποντιακούς ήχους και χορούς πλημμύρισαν τη Χίο οι «Ακρίτες» Πολυκάστρου, στην εκδρομή που πραγματοποίησαν από τις 30 Ιουλίου έως τις 3 Αυγούστου, προσκεκλημένοι της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χίου. Την αποστολή συνόδεψαν ο πρόεδρος των Ακριτών Ι. Παπαδόπουλος και ο αντιδήμαρχος Πολυκάστρου Λ. Ευθυμιάδης.

Στο όμορφο νησί της μαστίχας, η αντιπροσωπεία του Συλλόγου Ποντίων Πολυκάστρου και Περιχώρων «Οι Ακρίτες», κατά την ολιγοήμερη παραμονή της, περιηγήθηκε στους μεσαιωνικούς οικισμούς της Χίο και γνώρισε την μακραίωνη ιστορία του τόπου. Μετά από σύντομη στάση στη Λήμνο και τη Μυτιλήνη, τα μέλη της αποστολής έφτασαν στη Χίο, όπου τους επιφυλάχθηκε ενθουσιώδης υποδοχή. Δεν είναι βέβαια τυχαίο το γεγονός, αφού μόλις πέρσι ο Δήμος Πολυκάστρου αδελφοποιήθηκε με το Δήμο Χίου και οι σχέσεις των δύο δήμων είναι πλέον πολύ στενές.

Τη δεύτερη ημέρα, το γκρουπ περιηγήθηκε και ξεναγήθηκε σε όλο το νότιο τμήμα του νησιού. Αρχίζοντας από την ιστορική Νέα Μονή του 11ου αιώνα, με τα εξαιρετικής τέχνης ψηφιδωτά της οι ταξιδιώτες άρχισαν να εμβαθύνουν στην πολύπαθη ιστορία του νησιού και στη συνέχεια επισκέφθηκαν τα καστροχώρια Αυγώνυμα, Πυργί και Μεστά. Μετά από ένα φιλόξενο διάλειμμα στην πλατεία των Αυγωνύμων, όπου προσφέρθηκαν τοπικά προϊόντα, στο Πυργί οι «Ακρίτες» θαύμασαν την χαρακτηριστική αρχιτεκτονική των σπιτιών με τα περίφημα «ξυστά» και στα Μεστά «ταξίδεψαν» στην εποχή της Γενουοκρατίας, καθώς ολόκληρος ο οικισμός έχει διατηρήσει τη δομή του κάστρου που έχει εδώ και αιώνες, με λιθόκτιστα τρίπατα σπίτια και στενά πέτρινα σοκάκια κατασκευασμένα όπως ένας λαβύρινθος, γεμάτα αδιέξοδα, για να μπερδεύουν τους επιδρομείς. Ήδη από τα μεσαιωνικά χρόνια ξένοι επιδρομείς εποφθαλμιούσαν το θησαυρό αυτών των χωριών, την ονομαστή χιώτικη μαστίχα, που καλλιεργείται αποκλειστικά στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού, στα 24 Μαστιχοχώρια. Οι επισκέπτες από το Πολύκαστρο είχαν την ευκαιρία να βρεθούν σε μαστιχοχώραφο και να παρακολουθήσουν σεμινάριο για την καλλιέργεια του σχίνου (μαστιχόδεντρου) και την παραγωγή της μαστίχας, το οποίο συνοδεύτηκε από γευστική δοκιμή τοπικών προϊόντων. Μετά από γεύμα στον γραφικό λιμένα των Μεστών, που συνοδεύτηκε από ποντιακή μουσική και χορό, το γκρουπ κατευθύνθηκε προς τις ανατολικές ακτές του νησιού, όπου και επισκέφθηκε τον περίφημο κάμπο, ονομαστή περιοχή με περιβόλια εσπεριδοειδών που ανήκαν σε επιφανείς οικογένειες της Χίου και γνώρισαν μεγάλη οικονομική άνθιση τον περασμένο αιώνα.

Πέρα όμως από τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα του ταξιδιού των «Ακριτών», τα μέλη της αποστολής είχαν τη δυνατότητα να ξεκουραστούν στις παραλίες του νησιού, στην Κώμη και στα ηφαιστειακής προέλευσης Μαύρα Βόλια, πριν την εμφάνισή τους στο φεστιβάλ Αγροτουρισμού που πραγματοποιείται κάθε χρόνο τέτοιον καιρό στο νησί. Στην κατάμεστη κεντρική πλατεία της Χίου, όπου βρίσκονταν εγκατεστημένα και τα αγροτουριστικά περίπτερα, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, οι χορευτές των Ακριτών έδωσαν ξεχωριστό χρώμα υπό τους ήχους της λύρας και του νταουλιού και εντυπωσίασαν το κοινό με την ζωντάνια τους. Με την εμφάνιση του χορευτικού τμήματος έφτασε στο τέλος η σύντομη εκδρομή των Ακριτών Πολυκάστρου στο νησί του Ομήρου. Με έντονο το χαρακτηριστικό άρωμα μαστίχας που ευωδιάζει σε όλη τη χιώτικη φύση, τα μέλη της αποστολής πήραν το δρόμο της επιστροφής προς το Πολύκαστρο. Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τους Χιώτες αδερφούς μας για τη θερμή φιλοξενία τους και ιδιαίτερα τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χίου και τον Νομαρχιακό Σύμβουλο Καμπούρη Στέλιο, που μας προσκάλεσαν στο όμορφο νησί τους και κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για να έχουμε μια ευχάριστη και ενδιαφέρουσα διαμονή στη Χίο.
«Ακρίτες» Πολυκάστρου

Σελίδες: [1] 2 3 ... 10

Νέα:

Καλατσέματα